# Kabinet rekent op AI bij krimp rijksdienst, plan pas in 2027

- Rubriek: Beleid
- Gepubliceerd: 2026-10-31T08:00:00+01:00
- URL: https://aiweekblad.nl/artikel/kabinet-rekent-op-ai-bij-krimp-rijksdienst-plan-pas-in-2027
- Bron: AI Wereld, [Ambtenaren moeten met AI productiever werken, besparingsplan volgt in 2027](https://aiwereld.nl/nieuws/ambtenaren-moeten-met-ai-productiever-werken-besparingsplan-volgt-in-2027)

> Het kabinet wil ambtenaren met AI productiever laten werken. Hoeveel dat bespaart, staat nog niet vast: het concrete plan volgt begin 2027.

AI moet de rijksoverheid helpen kleiner en goedkoper te worden. Maar wie wil weten hoeveel banen of euro's dat precies oplevert, moet nog even wachten. Het kabinet werkt de besparingsplannen pas in het eerste kwartaal van 2027 uit.

## 25.000 fte is niet hetzelfde als 25.000 banen door AI

Het getal dat rondgaat, 25.000 voltijdsbanen minder, gaat over de hele bezuinigingsopgave voor de rijksdienst. Die loopt op van 900 miljoen euro in 2027 tot 3,5 miljard euro per jaar vanaf 2035. Politie en Defensie vallen erbuiten. Welk deel daarvan door AI moet komen, is nog niet bepaald.

AI is ook maar een van de middelen. Het kabinet wil daarnaast ICT-systemen standaardiseren, gezamenlijk inkopen, minder kantoorruimte gebruiken en kiezen welke taken de overheid anders of helemaal niet meer doet. Een kleinere personeelsomvang kan bovendien op heel verschillende manieren ontstaan: door minder werk, door vacatures niet te vullen of doordat mensen echt productiever worden.

## Tijdwinst is nog geen besparing

Hoe lastig het is om tijdwinst om te zetten in lagere kosten, blijkt uit een proef bij de Britse belastingdienst HMRC. Daar kregen 3.000 medewerkers willekeurig toegang tot Microsoft Copilot. Ze meldden gemiddeld ongeveer een uur tijdwinst per week, maar die tijd ging vooral naar extra werk, betere kwaliteit en welzijn. En die tijdwinst was grotendeels zelf gerapporteerd.

Ook in Nederland is er reden voor voorzichtigheid. De Algemene Rekenkamer ontdekte in 2024 dat overheidsorganisaties bij 35 procent van hun AI-systemen niet wisten of die deden wat ervan werd verwacht. Soms was vooraf niet eens vastgelegd wanneer een toepassing geslaagd zou zijn.

### Nieuw werk aan de andere kant van het loket

AI kan ambtenaren bovendien ook extra werk opleveren. Gemeenten zien bijvoorbeeld meer bezwaarschriften die met AI lijken geschreven, [soms met verwijzingen naar wetten die niet bestaan](https://aiweekblad.nl/artikel/gemeenten-krijgen-meer-bezwaarbrieven-van-ai-soms-met-verzonnen-wetten). Wie de opbrengst van AI wil berekenen, moet dus het hele werkproces meetellen, inclusief controle, herstelwerk en opleiding.

## Welk model gebruikt de overheid?

Daarnaast speelt de vraag welke technologie de overheid inzet. TNO verkende open en Europese taalmodellen en wijst op het belang van flexibiliteit, transparantie en minder afhankelijkheid van een paar grote leveranciers. Een etiket als 'open' of 'Europees' zegt volgens TNO alleen nog niet hoeveel controle een overheidsorganisatie echt krijgt.

Voor burgers is de uitkomst straks het belangrijkst: wordt de dienstverlening beter, goedkoper of allebei? Dat moet het plan van begin 2027 laten zien.

_Met AI geschreven door AIweekblad op basis van [Ambtenaren moeten met AI productiever werken, besparingsplan volgt in 2027](https://aiwereld.nl/nieuws/ambtenaren-moeten-met-ai-productiever-werken-besparingsplan-volgt-in-2027) (AI Wereld). Redactiebeleid: https://aiweekblad.nl/redactiebeleid_