Sherry Turkle onderzoekt al veertig jaar hoe mensen met computers omgaan. De MIT-hoogleraar stond bekend als een zorgvuldige, afstandelijke wetenschapper. Met haar nieuwe boek, Artificial Intimacy: Who We Become When We Talk to Machines, kiest ze een andere toon. Het is een waarschuwing: volgens Turkle leunen mensen zo zwaar op chatbots als docent, vriend, collega of partner dat het menselijk contact eronder lijdt.

Van nieuwsgierig naar bezorgd

In een interview met WIRED-journalist Steven Levy vertelt Turkle dat ze, zoals altijd, nieuwsgierig aan het onderzoek begon. Na ongeveer tien interviews tijdens de coronapandemie sloeg dat om. Ze sprak mensen van wie de familie het zwaar had, maar die vooral tijd wilden doorbrengen met hun chatbot. Later, bij gesprekken van persoon tot persoon, hoorde ze dat mensen zich ook uit de politiek terugtrekken omdat ze liever in hun chatbotwereld blijven. De kern van haar boek vat ze samen als: de werkelijkheid heeft je nodig.

Volgens Turkle heeft sociale media de weg geëffend. Die leerde ons dat je je computer openklapt als je je somber voelt. Chatbots gaan daar nog een stap verder.

Geen 'ik' meer voor chatbots

Haar opvallendste voorstel: chatbots zouden niet in de eerste persoon mogen praten. Er is volgens haar geen reden waarom een taalmodel zich als een 'ik' presenteert. Turkle benadrukt dat ze niet vindt dat alle chatbots altijd schadelijk zijn. Maar ze ziet een glijdende schaal, bijvoorbeeld als chatbots worden gebruikt als argument om minder geld aan psychotherapie uit te geven.

Ook het veelgehoorde idee dat je met een chatbot kunt 'oefenen' voor een lastig gesprek met je baas of partner, noemt ze een mythe. Omdat een chatbot je altijd accepteert, wordt het gesprek met de machine volgens haar het doel zelf, in plaats van een opstapje naar echte gesprekken.

Wat betekent dit voor jou?

Het voorstel van Turkle is een standpunt, geen regel die nu ergens wordt ingevoerd. Toch raakt het aan een discussie die ook in Europa speelt: hoe menselijk mag een AI-assistent zich voordoen? Gebruik je zelf veel een chatbot voor gezelschap of advies, dan is haar boodschap simpel: vergeet de mensen om je heen niet.