# Martha Minow: AI ondermijnt democratie, maar kan haar ook helpen

- Rubriek: Beleid
- Gepubliceerd: 2026-10-23T23:00:00+02:00
- URL: https://aiweekblad.nl/artikel/rechtsgeleerde-minow-ai-ondermijnt-democratie-maar-kan-haar-ook-helpen
- Bron: MIT News, [At MIT, Martha Minow speaks on sustaining democracy, both by using and overcoming AI](https://news.mit.edu/2026/martha-minow-speaks-on-sustaining-democracy-using-overcoming-ai-1023)

> Harvard-hoogleraar Martha Minow waarschuwde op MIT dat AI kritisch denken uitholt. Ze roept technologen op tot AI die eerder overhoort dan voorzegt.

Hoe overleeft een democratie in een tijd van AI? Die vraag stond centraal in de jaarlijkse Compton-lezing op MIT, die donderdag werd gegeven door **Martha Minow**. Zij is hoogleraar aan Harvard, was van 2009 tot 2017 decaan van de rechtenfaculteit daar en geldt als autoriteit op het gebied van grondwet en mensenrechten. Haar lezing had de titel "Constituting Democracy in the Era of AI".

Minow begon somber. "Het is geen goede tijd voor democratie of constitutionalisme", zei ze. Ze noemde onder meer het negeren van rechterlijke uitspraken, de inperking van vrije meningsuiting en het verketteren van andersdenkenden. Maar ze eindigde met een opdracht aan haar publiek van ingenieurs en onderzoekers: bouw betere hulpmiddelen dan die er nu zijn.

## Vier bouwstenen onder druk

Minow keek naar wat zij de vier "ingrediënten" van een democratie noemt: onderwijs, betrouwbare en toegankelijke informatie, veiligheid zonder geweld, en eerlijkheid. Op elk van die terreinen speelt AI volgens haar een rol, ten goede of ten kwade.

- **Onderwijs:** het grootste deel van haar betoog. AI dreigt volgens Minow het zelfstandig denken verder te verzwakken, juist nu burgers maatschappelijke kwesties beter moeten begrijpen.

- **Informatie:** ze wees op het sterk gekrompen aantal journalisten en de corruptie die opbloeit waar lokale media verdwijnen. Technologen zouden moeten werken aan een breed gebruikte "informatiemeent": gedeelde, betrouwbare informatiebronnen.

- **Veiligheid:** elke rechter die zij kent, krijgt volgens haar serieuze dreigementen. "Dit is niet acceptabel."

## Passief door ontwerp

Haar scherpste kritiek richtte zich op de manier waarop grote AI-diensten zijn ontworpen. Dominante AI-platforms nemen volgens haar de strategieën van sociale media over en maken mensen passief. Ze noemde ook het vleiende karakter van chatbots, dat vooral jongeren zou belemmeren in het leren denken, onthouden en kritisch kijken. Dat sluit aan bij recent onderzoek van Stanford waaruit bleek dat [chatbots je 49 procent vaker gelijk geven dan mensen](https://aiweekblad.nl/artikel/chatbots-geven-je-49-procent-vaker-gelijk-dan-mensen-doen).

Toch ziet Minow een uitweg. Taalmodellen kunnen volgens haar ook vragen stellen, hints geven en een duwtje in de goede richting geven in plaats van het werk van een student over te nemen. Ze noemt AI die meer als bijlesdocent werkt, en toetsen die zinvoller zijn en minder makkelijk te omzeilen met AI. Eerder deze maand kwam MIT-hoogleraar Eric So met een vergelijkbaar pleidooi in zijn boek over [AI en het verleren van denken](https://aiweekblad.nl/artikel/mit-hoogleraar-waarschuwt-wie-alles-aan-ai-overlaat-verleert-het-denken).

## Ook een Europese discussie

Minow sprak over de Verenigde Staten, maar haar punten zijn in Europa niet vreemd. De Europese AI-verordening verbiedt bijvoorbeeld AI-systemen die mensen met manipulatieve technieken sturen, en in Nederland lopen discussies over hoe scholen met chatbots moeten omgaan. Minow legde de verantwoordelijkheid echter vooral bij de mensen die de technologie bouwen. "We moeten de wereld waarin we willen leven zelf uitvinden", zei ze.

Op de vraag wat haar het meest zorgen baart, antwoordde ze: het verlies van de Verlichting. Het idee dat je ideeën toetst aan bewijs dat anderen ook kunnen zien, staat volgens haar op het spel. Daarom vindt ze desinformatie en het verdwijnen van kritisch denken op school zo belangrijk.

_Met AI geschreven door AIweekblad op basis van [At MIT, Martha Minow speaks on sustaining democracy, both by using and overcoming AI](https://news.mit.edu/2026/martha-minow-speaks-on-sustaining-democracy-using-overcoming-ai-1023) (MIT News). Redactiebeleid: https://aiweekblad.nl/redactiebeleid_