# Wikimedia mengt zich in AI-auteursrechtzaak en zoekt middenweg

- Rubriek: Beleid
- Gepubliceerd: 2026-10-30T10:00:00+01:00
- URL: https://aiweekblad.nl/artikel/wikimedia-mengt-zich-in-ai-auteursrechtzaak-en-zoekt-middenweg
- Bron: The Verge AI, [Wikipedia’s operator says a bad AI copyright ruling could threaten the open web](https://www.theverge.com/policy/1022880/wikipedia-openai-new-york-times-copyright)

> De organisatie achter Wikipedia wil dat rechters AI-training beschermen, maar chatbots die teksten letterlijk teruggeven aan licenties binden.

De Wikimedia Foundation, de stichting achter Wikipedia, heeft zich gemengd in de grote Amerikaanse rechtszaken waarin uitgevers als The New York Times het tegen OpenAI en Microsoft opnemen. In een zogeheten amicusbrief, een advies van een partij die zelf geen procespartij is, kiest Wikimedia geen kant. De stichting vraagt de rechter juist om een genuanceerde uitspraak.

## Training ja, kopiëren nee

Het voorstel van Wikimedia trekt een duidelijke grens:

- **Scrapen en trainen**: het verzamelen van webteksten en het vooraf trainen van taalmodellen zonder licentie zou onder _fair use_ moeten vallen, zolang het model iets nieuws oplevert dat anders is dan de bronnen.

- **Teruggeven aan gebruikers**: haalt een chatbot bij een vraag kopieën van werk op en levert die aan gebruikers, zodat zij het origineel niet meer lezen, dan is volgens Wikimedia wel een licentie nodig.

Voor Wikipedia betekent dat concreet: wie Wikipedia-tekst doorgeeft, moet de bron vermelden en de Creative Commons-licentie respecteren, die ook bewerkingen onder dezelfde licentie houdt. Volgens Wikimedia doen diensten als ChatGPT dat nu niet.

## Waarom Wikipedia klem zit

De stichting zit in een lastige positie. Wikipedia is volgens de eigen brief een van de belangrijkste databronnen voor AI-training geworden. Tegelijk trekken AI-antwoorden bezoekers weg bij de encyclopedie, en daarmee ook bij de vrijwilligers die haar bijhouden. Over die spanning schreven we eerder al: [Wikipedia verbood schrijven met AI, maar de grootste dreiging komt van buitenaf](https://aiweekblad.nl/artikel/wikipedia-verbood-schrijven-met-ai-maar-de-grootste-dreiging-komt-van-buitenaf).

Maar een harde overwinning voor de uitgevers zou volgens Wikimedia ook schade doen. Wikipedia-redacteuren gebruiken taalmodellen om vandalisme te bestrijden, schendingen van auteursrecht en het online zetten van persoonsgegevens op te sporen, en artikelen te vinden die beter moeten. Bovendien zou een te strenge uitspraak opensourcetechnologie kunnen afremmen. Een totale overwinning voor de AI-bedrijven zou dan weer een vrijbrief zijn om licentievoorwaarden te negeren, waarschuwt de stichting.

## De standpunten van de partijen

The New York Times stelt onder meer dat OpenAI inbreuk maakte door de site te scrapen voor trainingsdata. OpenAI en Microsoft vinden dat het gebruik van taalmodellen onder fair use valt. OpenAI noemt het letterlijk herhalen van teksten een zeldzame fout; Microsoft zegt dat Copilot volgens experts zelden volledige zinnen uit nieuwsberichten overneemt.

### En in Europa?

Fair use is een Amerikaans begrip dat in Nederland niet bestaat. Hier geldt een uitzondering voor tekst- en datamining, waarbij rechthebbenden bezwaar kunnen maken, en de Europese AI-verordening verplicht makers van grote modellen om een auteursrechtbeleid te hebben en samen te vatten waarop ze trainden. Het onderscheid dat Wikimedia maakt tussen trainen en het letterlijk doorgeven van teksten speelt in Europese discussies daardoor net zo goed, alleen met andere juridische instrumenten. Een Amerikaanse uitspraak heeft hier geen directe werking, maar bepaalt wel hoe de grote AI-bedrijven wereldwijd met bronnen omgaan.

_Met AI geschreven door AIweekblad op basis van [Wikipedia’s operator says a bad AI copyright ruling could threaten the open web](https://www.theverge.com/policy/1022880/wikipedia-openai-new-york-times-copyright) (The Verge AI). Redactiebeleid: https://aiweekblad.nl/redactiebeleid_