Het is een van de eerste grote proeven voor de Europese regels rond deepfakes in een landelijke campagne. Op 17 oktober kuste de Spaanse premier Pedro Sánchez op een verkiezingsbijeenkomst in Fuenlabrada zijn vrouw Begoña Gómez. Een paar uur later zette de conservatieve Partido Popular (PP) een andere versie op X: Sánchez die oud-minister José Luis Ábalos kust, met alleen de tekst "La foto de la campaña". Telecinco noemt het beeld een met AI gemaakte montage.

Een gekozen doelwit

Ábalos werd in juni door het Spaanse Hooggerechtshof veroordeeld tot 24 jaar cel in een corruptiezaak rond de aankoop van mondkapjes tijdens de coronapandemie. Het nepbeeld werd volgens Spaanse media bijna drie miljoen keer bekeken, ongeveer een miljoen keer vaker dan de echte foto. Spanje stemt op 29 november vervroegd voor een nieuw parlement.

Voor de PP is het geen nieuwe aanpak. De partij verdedigde eerder AI-video's over corruptie bij de socialistische PSOE als manier om kiezers makkelijker te bereiken. De PSOE zegt AI vooral te gebruiken om bestaande video's en geluid op te poetsen, maar zet het in Madrid ook in tegen regiopresident Isabel Díaz Ayuso.

Wat de AI-verordening zegt

Anders dan bij de AI-campagne in Israël geldt in Spanje de Europese AI-verordening. Artikel 50 verplicht wie een deepfake maakt of verspreidt om te vermelden dat het beeld kunstmatig is gemaakt of bewerkt. Die plicht geldt sinds 2 augustus 2026.

  • Ook satire valt eronder. Bij kennelijk satirisch of artistiek werk mag de vermelding lichter, maar ze blijft verplicht.
  • De uitzondering voor puur persoonlijk gebruik geldt niet voor een politieke partij.
  • Boetes kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de jaaromzet.

Bij de PP-post stond in de berichtgeving geen AI-vermelding. Of dat een overtreding is, moet een toezichthouder bepalen. Juist daarom is de zaak interessant: het is nog niet uitgekristalliseerd waar de grens tussen politieke satire en misleiding ligt.

Ook in jouw tijdlijn

Spaanse campagnebeelden komen via X, TikTok en WhatsApp ook bij Nederlanders terecht. Reken niet op een label: zelfs waar het verplicht is, ontbreekt het vaak, en na één screenshot is het weg. Zoek bij een opvallend beeld het origineel op en kijk wie het als eerste deelde. De officiële Spaanse campagne begint pas op 13 november, dus de komende weken laten zien of de labelplicht in een echte verkiezingsstrijd iets voorstelt.