Op 27 oktober kiest Israël een nieuw parlement, en de campagne staat vol beelden die nooit zijn gebeurd. Politicologen spreken volgens de Duitse omroep DW van de eerste "AI-verkiezing" van het land. Het Laatste AI Nieuws zette op een rij wat er rondgaat.

De cijfers

Het project Ze Be AI ("Dit is AI") van de Open Universiteit van Israël, onder leiding van Anat Ben-David, volgt sinds eind juli de accounts van politici op Facebook, Instagram, X en TikTok. Van ruim 44.000 posts gebruikte meer dan 14 procent AI. Meestal gaat het om een AI-onderdeel in een verder echte video.

  • Likud, de partij van premier Netanyahu, plaatste tot half oktober meer dan 1.800 AI-stukken, het meeste van alle partijen.
  • Enkele kleinere partijen gebruiken AI in verhouding vaker.
  • Het project telt alles met een AI-onderdeel, van een opgepoetste foto tot een volledig verzonnen scène. Misleidend is dus niet automatisch een op de zeven posts.

Van omhelzing tot arrestatie

Voorbeelden zijn een clip van oud-generaal Gadi Eisenkot die de Arabische politicus Mansour Abbas omhelst, gedeeld door Netanyahu, en een fotorealistische video van minister Smotrich waarin rechters van het Hooggerechtshof worden opgepakt. Kiezers kregen zelfs telefoontjes van een AI-stem die zich als enquêteur voordeed.

De kiescommissie verplicht campagnes sinds juli om AI-materiaal dat voor echt kan doorgaan te labelen. Ze liet ook enkele beelden verwijderen, maar dat komt vaak pas als een filmpje zich al heeft verspreid. Onderzoekers wijzen bovendien op een tweede route: volgens een peiling overweegt ongeveer een kwart van de Israëliërs een chatbot te gebruiken bij de stemkeuze.

Ook in de EU een labelplicht

In Nederland en de rest van de EU geldt sinds 2 augustus 2026 artikel 50 van de AI-verordening: wie een deepfake publiceert, moet melden dat het beeld kunstmatig is gemaakt of bewerkt. Israël laat zien waar zo'n regel tekortschiet. Een label verdwijnt met één screenshot, en wie een filmpje doorstuurt, ziet de bron vaak niet meer. Het blijft dus zaak om te kijken wie een beeld als eerste plaatste en of betrouwbare media het bevestigen.

Eerder schreven we al over de vraag hoe vaak nepbeelden van bekende mensen door de filters van sociale media glippen.