Het Amerikaanse beleggingsonderzoeksbureau Citrini Research wilde laten zien dat AI zelf een nieuw medicijn kan bedenken. Samen met Anthropic zette het een nog niet uitgebrachte versie van Claude aan het werk om een tegengif tegen schorpioengif te ontwerpen. Het resultaat werd gepresenteerd als doorbraak, maar wetenschappers die The Verge sprak, zijn een stuk nuchterder: er ligt een veelbelovend begin, geen geneesmiddel.

Van 320.000 ontwerpen naar 17 eiwitten die binden

Citrini liep eerst vast op de biobeveiliging van Claude, die onderzoek naar gifstoffen afremt. Anthropic haalde die beperkingen voor het project weg, gaf toegang tot een geavanceerder model op voorwaarde dat het team vanuit de kantoren van Anthropic werkte, en betaalde de rekenkosten van bijna 50.000 dollar.

Met een prompt van 35 pagina's en zo'n 300 subagents bedacht Claude volgens Anthropic in 64 uur bijna 320.000 kandidaat-eiwitten die zich aan de gifstoffen zouden moeten hechten. Na het wegfilteren van ontwerpen die op bekende gifstoffen of bestaande eiwitten leken, bleven er 180 over. Samen met het team kwamen daar nog 31 bij.

Twee externe labs, het Zwitserse Adaptyv Bio en het Amerikaanse Twist Bioscience, testten die 211 ontwerpen voor ongeveer 150.000 dollar. Zeventien eiwitten bonden zich aan een gifstof. Samen dekten ze vier van de vijf doelwitten, maar geen enkel eiwit hechtte zich aan meer dan één gifstof.

Binden is nog geen genezen

Dat een eiwit zich aan een gifstof hecht, betekent niet dat het die gifstof ook onschadelijk maakt. Citrini erkent zelf dat dat nog niet is getest. Onderzoekers van de Technische Universiteit van Denemarken noemen de resultaten technisch interessant, maar "ver van een medicijn" en te vroeg gevierd. Onbekend is nog hoe veilig en stabiel de eiwitten zijn en hoe ze zich in het lichaam gedragen.

Hoogleraar Andreas Bender (Khalifa University) wijst erop dat bestaande screeningmethoden ook zonder AI vaak bruikbare kandidaten opleveren. Het ontwerpen van bindende eiwitten noemt hij min of meer opgelost. Het echte werk zit in de stap van molecuul naar werkende behandeling, en precies die stap ontbreekt hier.

Wie heeft er belang bij het verhaal?

Volgens de Deense onderzoekers is het meest vernieuwende deel van het experiment de manier waarop de agents zelfstandig zochten, niet de biologische uitkomst. Dat maakt de presentatie relevant om te wegen. Citrini is een beleggingsbureau dat zijn conclusies over kansrijke bedrijven achter een betaalmuur zet, en Anthropic staat volgens The Verge vlak voor een beursgang en wil zelf de farmaceutische kant op. Ook concurrent OpenAI bouwt daaraan, onder meer met de overname van Orchestra Bio voor zijn model Rosalind.

Voor wie berichten leest over "AI die een medicijn uitvindt" is dit een nuttige toets: vraag of er alleen bindende moleculen zijn gevonden, of dat er ook is aangetoond dat ze werken in cellen, dieren of mensen. Tussen die twee ligt in de praktijk jaren onderzoek, met strenge toelating door instanties als het Europees Geneesmiddelenbureau EMA.