Apertus, het open taalmodel van Zwitserse universiteiten en onderzoeksinstituten, heeft een flinke update gekregen. Versie 1.5 kan naast tekst ook afbeeldingen en geluid verwerken, kan eerst 'nadenken' voordat het antwoordt en kan veel langere documenten in één keer lezen. Het model verschijnt opnieuw in twee formaten: 8 miljard en 70 miljard parameters.

Volledig open, tot en met de trainingsdata

Waar veel 'open' modellen alleen de gewichten vrijgeven, publiceert Apertus alles: de gewichten, de trainingsdata, de tussenversies uit elke trainingsfase en een technisch rapport met de complete werkwijze. Volgens de makers gebruiken ze alleen openbaar beschikbare data met een vrije licentie, en houden ze achteraf rekening met websites die via robots.txt aangeven dat ze niet gebruikt willen worden. Ook de waarden van het model staan op papier, in een zogeheten Apertus Charter.

Wat is er nieuw in versie 1.5?

  • Beeld en geluid: je kunt documenten, grafieken en foto's voorleggen. Gesproken taal begrijpen kan ook, maar dat noemen de makers nog experimenteel. Het model antwoordt alleen in tekst.
  • Denkstand: een optionele modus waarin het model eerst redeneert, wat volgens het team helpt bij rekensommen en puzzels.
  • Langer geheugen: het contextvenster groeit naar ruim 262.000 tokens, vier keer zoveel als bij versie 1.0.
  • Beter in opdrachten en tools: het model volgt instructies nauwkeuriger en werkt beter samen met externe tools en API's.

Het team erkent dat Apertus nog achterloopt op de sterkste open modellen. Wel zou de 8B-versie beter scoren dan vergelijkbaar kleine modellen bij het opvolgen van instructies en bij meertalige taken. Bij vertalen haalt het kleine model volgens een externe benchmark het niveau van GPT-OSS-20B. Dat zijn cijfers van de makers en hun partners, niet van onafhankelijke testers.

Europese diensten gebruiken het al

Voor Europese gebruikers is Apertus interessant omdat het buiten de grote Amerikaanse en Chinese AI-bedrijven om wordt ontwikkeld. De privacygerichte assistent Lumo van Proton en Euria van het Zwitserse Infomaniak hebben versie 1.5 al ingebouwd. Ontwikkelaars kunnen het model via onder meer Swisscom en Infomaniak als API gebruiken, of zelf downloaden via Hugging Face.

Opvallend is ook de aandacht voor de Europese AI-verordening. Het team publiceert zijn testresultaten in een gestandaardiseerd formaat dat volgens onderzoekers het grootste deel van de rapportage-eisen uit de AI Act en de bijbehorende gedragscode voor algemene AI-modellen afdekt. Daarnaast heeft Apertus vrijwillig een document bij die gedragscode opgesteld. Ook elders krijgt de AI Act praktische invulling: de EU erkende onlangs EN 18286 als eerste officiële norm, al gaat die over risicovolle AI-systemen en niet over algemene modellen zoals Apertus.

Volgende stap: een veel groter model

De teller staat inmiddels op vijf miljoen downloads. Voor Apertus 2.0 kondigde het team een veel groter model aan van zo'n 600 miljard parameters, met de nadruk op agents, wiskunde en programmeren. Een datum daarvoor is er nog niet.