Bedrijven steken miljarden in kunstmatige intelligentie, maar buiten de grote techbedrijven is daar in de cijfers nog niets van terug te zien. Dat stelt Torsten Slok, hoofdeconoom van investeringsmaatschappij Apollo Global Management, in een recent gepubliceerde notitie. Hij spreekt van "zero financial payoff": geen enkel financieel rendement voor het Amerikaanse bedrijfsleven buiten de techsector.

De S&P 493

Slok haalt voor zijn analyse de zeven grootste techbedrijven uit de Amerikaanse S&P 500-index: Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia en Tesla. Wat overblijft noemt hij de "S&P 493". Bij die gewone beursbedrijven zijn de winstmarges en de omzet per werknemer volgens hem vlak gebleven. Bewijs dat AI de productiviteit opdrijft, vindt hij niet.

Daarmee legt hij de vinger op een ongemakkelijk punt: de zichtbare winnaars van de AI-golf zijn tot nu toe vooral de partijen die chips, cloud en modellen verkopen, niet per se de bedrijven die ze afnemen.

Oordeelsvermogen is geen rekensom

Slok denkt niet dat het simpelweg een kwestie van tijd is. Volgens hem wordt het lastig voor gewone bedrijven om steeds goedkopere "intelligentie" om te zetten in hogere omzet en betere marges. "AI may be a great calculator, but in business, intelligence is mostly judgment", schrijft hij. Zaken als verantwoordelijkheid, vertrouwen, bedrijfscultuur, ongeschreven regels en ethische afwegingen begrijpt AI volgens hem niet, terwijl die juist bepalen hoe een bedrijf er in de markt voor staat.

Dat is een stellingname, geen vastgesteld feit. Een veelgehoord tegenargument is dat nieuwe technologie vaak pas jaren na de invoering zichtbaar wordt in productiviteitscijfers, omdat bedrijven eerst hun werkprocessen moeten omgooien. Wel sluit de notitie aan bij eerdere studies die ook nog geen grote productiviteitswinst van AI vonden.

Beleggers worden ongeduldiger

De analyse komt in een week waarin beleggers al kritischer naar AI-uitgaven keken. Ondanks sterke kwartaalcijfers zakten AI-aandelen als Meta, ASMI en Besi fors, omdat de markt wil zien wat al die investeringen opleveren. Tegelijk blijft de vraag naar rekenkracht enorm: Amazon heeft zijn grote cloudcapaciteit tot ver in 2028 al verkocht.

Voor Nederlandse bedrijven die nu AI-projecten opstarten, is de boodschap vooral: meet wat het oplevert. Een pilot die medewerkers tijd bespaart, vertaalt zich niet vanzelf in meer omzet of een hogere marge. Slok kijkt bovendien alleen naar Amerikaanse beursbedrijven; voor het Nederlandse of Europese bedrijfsleven doet hij geen uitspraken.