Wie op NU.nl onder een artikel reageert, kan een afwijzing krijgen met de korte reden "Wees respectvol". Volgens een opiniestuk op Dutch Cowboys gebeurt dat veel te vaak, en vermoedelijk grotendeels door AI. De auteur spreekt van een vorm van censuur en overweegt een klacht bij de Raad voor de Journalistiek.

Wat NU.nl zelf zegt

Dat er automatisering meedoet, is geen geheim. NU.nl meldt in de huisregels van het reactieplatform NUjij dat reacties kunnen worden beoordeeld door een "moderatierobot". Die regels vragen onder meer om respect, niet op de persoon spelen, bij het onderwerp blijven, argumenten geven en niet speculeren. Bij 112-berichten kun je niet reageren, om speculatie te voorkomen.

Wordt een reactie afgewezen, dan krijg je een mail met de reden en kun je via een link bezwaar maken. Een andere moderator kijkt dan opnieuw. De auteur noemt dat proces transparant en zegt dat het lijkt te voldoen aan de belangrijkste eisen van de Europese Digitale Dienstenverordening (DSA), die platforms verplicht om afwijzingen te motiveren en een bezwaarmogelijkheid te bieden.

De kritiek: te snel 'niet respectvol'

De auteur reageerde naar eigen zeggen maandenlang op NUjij om het systeem te leren kennen. Zijn bezwaar: de moderatie gaat verder dan de huisregels, vooral bij nieuws over personen. Reacties die gedrag in een context plaatsen of een duidelijke mening geven, worden volgens hem vaak afgewezen als niet respectvol, te belerend of speculatief. Ook licht cynische reacties zouden al snel sneuvelen.

Dat er vooral AI aan het werk is, leidt hij af uit eigen ervaringen, niet uit gegevens van NU.nl:

  • de grote aantallen reacties maken volledig menselijke moderatie volgens hem onrealistisch;
  • afwijzingen voelen soms willekeurig;
  • een reactie die net iets milder is geformuleerd, komt vaak wel meteen door;
  • na bezwaar wordt naar zijn inschatting ongeveer de helft van de afwijzingen alsnog teruggedraaid.

Het resultaat noemt hij een "kleurloos medelevenforum", waar vooral nog ruimte is om meeleven te tonen en niet om echt te discussiëren. NU.nl heeft volgens de auteur niet gereageerd op herhaalde verzoeken om wederhoor.

Een bekend dilemma

Het stuk is een persoonlijke ervaring en geen onderzoek: hoeveel reacties NUjij afwijst, en welk deel daarvan door software gebeurt, is niet bekend. Toch raakt het aan een vraag waar veel Nederlandse nieuwssites mee worstelen. Taalmodellen maken het goedkoop om duizenden reacties per dag te beoordelen, maar zo'n model moet kiezen tussen te veel doorlaten en te veel tegenhouden. Een automatische afwijzing van een fatsoenlijk geformuleerde mening voelt voor de schrijver al snel als censuur, ook als er een bezwaarprocedure is. Openheid over hoe vaak AI beslist en hoe vaak bezwaren slagen, zou die discussie een stuk feitelijker maken.