De rechtszaak over de gasturbines bij het grote AI-datacenter Colossus in Memphis gaat gewoon door. Een Amerikaanse federale rechter heeft dinsdag de poging van de regering-Trump afgewezen om de zaak te laten beëindigen. Volgens rechter Debra Brown geeft de Amerikaanse luchtkwaliteitswet, de Clean Air Act, de milieudienst EPA nergens de bevoegdheid om een rechtszaak van burgers op eigen houtje te seponeren.

Turbines zonder vergunning

Colossus is het datacenter van het AI-bedrijf van Elon Musk. Dat heette eerder xAI en gaat sinds de fusie met SpaceX door het leven als SpaceXAI. Bij het datacenter werden gasturbines ontdekt die zonder vergunning stroom leverden. Burgerrechtenorganisatie NAACP stapte daarop naar de rechter. Zij wil dat het bedrijf de best beschikbare techniek tegen uitstoot gebruikt en vraagt boetes die per overtreding per dag kunnen oplopen tot ruim 124.000 dollar. Volgens de NAACP treft de vervuiling vooral kwetsbare wijken in de buurt, waar overwegend zwarte gemeenschappen wonen.

Wat de regering wilde

De regering-Trump mengde zich in de zaak. Haar redenering: als de president besluit de wet niet te handhaven, kan de EPA ook rechtszaken van burgers intrekken. Het zou volgens de regering niet in het algemeen belang zijn als burgers hoge boetes eisen van AI-bedrijven die zo snel mogelijk datacenters willen bouwen voor het nationale AI-actieplan.

De rechter ging daar niet in mee. Zou die uitleg kloppen, dan kon de regering volgens haar elke rechtszaak over vervuiling tegenhouden, en niet alleen zaken tegen de AI-sector. Het recht van burgers om naar de rechter te stappen als de overheid zelf niet optreedt, is juist bedoeld voor dat soort situaties, betoogde de NAACP met succes.

Hetzelfde spanningsveld in Europa

De uitspraak zegt nog niets over de vraag of SpaceXAI de wet heeft overtreden; die vraag moet de rechter nog beantwoorden. Wel laat de zaak zien hoe hard de race om AI-rekenkracht botst met milieuregels. Ook in Europa speelt dat. Duitsland zwakte onlangs de eis af dat datacenters hun restwarmte hergebruiken, en in de VS worden mede door de stroomvraag van datacenters weer volop gascentrales gepland. In Nederland is het debat over grote datacenters en hun stroomverbruik al jaren gevoelig, mede door het volle stroomnet.