Google laat Amerikaanse scholen voortaan zelf kiezen of leerlingen zijn AI-tools mogen gebruiken. Dat klinkt als tegemoetkoming aan ouders en docenten, maar er zit een addertje onder het gras: wie AI uitzet, zet ook Google Zoeken uit. Volgens WIRED zoeken scholen daarom naar manieren om de AI-samenvattingen in de zoekresultaten, de zogeheten AI Overviews, toch te omzeilen.

Alles of niets

Volgens Ars Technica staan de AI-functies voor scholen die Googles onderwijsproducten gebruiken straks standaard uit. Beheerders moeten ze zelf inschakelen. Onder die AI-tools rekent Google Gemini, Gemini Notebook, Gemini in Classroom én Google Zoeken. Losse onderdelen kiezen kan niet. Googles vicepresident voor onderwijs, Chris Phillips, zei tegen The New York Times dat zoeken en AI "diep geïntegreerd" zijn. Leerlingen van een school die AI uitzet, krijgen bij zoeken een melding dat de dienst niet beschikbaar is.

Wie AI wel aanzet, kan kiezen tussen de gewone Gemini-versie en een nieuwe variant genaamd Guided Learning. Die moet leerlingen helpen zelf het antwoord te vinden in plaats van het meteen voor te zeggen. Google spreekt van "productieve worsteling": leerlingen uitdagen zonder dat ze afhaken.

Omwegen met extensies en aangepaste links

Omdat er geen officiële knop is om alleen de AI Overviews uit te zetten, grijpen scholen naar technische trucs. Ze passen zoeklinks aan of installeren browserextensies die de zoekresultaten anders tonen. Het schooldistrict Fairfax County in Virginia bouwde zelfs een eigen extensie. Zulke omwegen kunnen wel ophouden met werken zodra Google iets aan zijn zoekpagina verandert.

Kleinere zoekmachines zien kansen. DuckDuckGo, waar je AI-functies wel kunt uitzetten, wil volgens een woordvoerder speciaal materiaal maken voor docenten die willen overstappen. Ook politici bemoeien zich ermee: onder meer senator Bernie Sanders bekritiseerde Googles houding.

Twijfel over de kwaliteit

De zorg is niet alleen principieel. WIRED wijst op onderzoek van Washington University in St. Louis waaruit bleek dat maar zo'n 42 procent van de AI Overviews volledig te controleren was met de bronnen die erbij stonden. Google zegt zelf dat de samenvattingen streng getest worden en steeds beter worden. Uit een enquête van Google zelf blijkt dat drie op de vier tieners wekelijks AI gebruiken, maar dat ongeveer de helft de uitkomst controleert.

Ook een Nederlandse vraag

Het Amerikaanse besluit raakt aan een debat dat ook hier speelt. De Tweede Kamer nam deze week een motie aan die vraagt om generatieve AI voor basisschoolleerlingen te verbieden. Veel Nederlandse scholen werken met Chromebooks en Google Workspace for Education. Of Google hier dezelfde alles-of-niets-keuze gaat aanbieden, is niet bekend. Maar als een verbod er komt, staat de vraag of een gewone zoekopdracht dan nog mag, ineens heel concreet op tafel. Dat AI-antwoorden in Google Zoeken ook buiten school veel veranderen, lees je in ons stuk over de gevolgen voor nieuwssites.