Een simpele feitenvraag, een ontwijkend antwoord. Wie in de Verenigde Staten aan Google AI Mode vraagt wie de presidentsverkiezingen van 2020 won, krijgt geen naam te zien. In plaats daarvan verwijst de AI-zoekfunctie naar het officiële rapport van de Federal Election Commission. Ars Technica testte het en kreeg voor 2024 hetzelfde soort antwoord. Bij 2012 kwam er alleen een link naar een externe databank.

Andere jaren en andere landen geen probleem

De terughoudendheid is selectief. Voor andere verkiezingen sinds 2000 gaf AI Mode wel gewoon de winnaar. Ook Googles eigen Gemini-app, ChatGPT en Claude noemden zonder omwegen Joe Biden als winnaar van 2020.

Nog opvallender: via een VPN vanuit Taiwan, Rusland, Frankrijk en Canada gaf AI Mode wel direct en correct antwoord. De ontwijking lijkt dus vooral te gelden voor gebruikers in de VS. Stelde de verslaggever dezelfde vraag een tweede keer, dan noemde AI Mode de winnaar alsnog.

Strenge filters, zegt de AI zelf

Gevraagd naar de reden wees AI Mode zelf naar "zeer strenge veiligheidsfilters" voor recente, gevoelige verkiezingsonderwerpen. Zulke uitleg van een AI-model over zijn eigen werking is alleen weinig betrouwbaar. Google laat via een woordvoerder weten dat de Gemini-app de vraag vollediger beantwoordt, dat dit "niet het meest behulpzame antwoord" in Search is en dat het bedrijf ernaar kijkt.

Google schrijft in zijn verkiezingsbeleid dat het bij verkiezingsvragen officiële bronnen vooraan zet, zeker rond de Amerikaanse midterms die eraan komen. Maar een vastgesteld feit, gecertificeerd en door rechters bevestigd, behandelen als een omstreden kwestie is iets anders dan naar een officiële bron verwijzen.

Ook in Europa een les

Steeds meer mensen krijgen hun antwoorden niet meer uit een lijst links, maar uit een AI-samenvatting. Dan telt hoe zo'n systeem met politiek gevoelige feiten omgaat. Eerder bleek al dat taalmodellen politieke voorkeuren kunnen vertonen als je ze dwingt te kiezen. Onder de Europese Digital Services Act moeten grote platforms als Google risico's voor verkiezingen en het publieke debat beoordelen en beperken. Een AI-antwoord dat per land anders uitvalt, maakt dat er niet eenvoudiger op.