Het Rijksmuseum in Amsterdam is een samenwerking van drie jaar aangegaan met techinvesteerder Prosus. Specialisten van Prosus werken fulltime mee aan projecten van het museum, met één doel: uitzoeken hoe AI kunst, geschiedenis en de verhalen achter de collectie voor meer mensen bereikbaar kan maken.
Eerst kijken, dan bouwen
De teams beginnen niet met een kant-en-klare app. Ze brengen eerst in kaart welke gegevens het museum heeft, hoe medewerkers daarmee werken en wat ze willen bereiken. Daarna volgen data-analyse en concrete toepassingen, die onderweg worden bijgestuurd. Wat die toepassingen precies worden, wanneer bezoekers ze kunnen gebruiken en wat de samenwerking kost, staat nog niet in de aankondiging.
De medewerkers komen uit het AI Talent Lab van Prosus, een opleidingstraject van zes maanden voor trainees en stagiairs. De huidige groep telt dertien deelnemers, die meestal werken vanuit AI House Amsterdam. Voor Prosus is het project volgens AI-directeur Euro Beinat ook een manier om AI-talent naar Nederland te halen en hier te houden.
Het museum zoekt al met AI
Helemaal nieuw is AI voor het Rijksmuseum niet. Sinds november 2024 staat Collectie Online in de lucht, met afbeeldingen van honderdduizenden kunstwerken en boeken op één plek. Daarin zit de Kunstverkenner, die op basis van je antwoorden op een paar vragen werken voorstelt. Sinds december 2025 kun je ook zoeken op beeld: AI zoekt dan werken die lijken qua vorm, kleur of stijl.
Dat soort functies helpt vooral mensen die geen kunstenaar of titel kennen, maar wel weten wat ze mooi vinden. Een interessante vraag voor de komende jaren is hoe het museum omgaat met de nauwkeurigheid van AI-teksten over kunstwerken. Een taalmodel dat een verkeerde datering of maker noemt, is bij een nationale collectie een stuk pijnlijker dan bij een webwinkel. Ook andere musea experimenteren: het Amsterdam Museum werkte eerder met digitale personages die vragen in tientallen talen beantwoorden.
