Een bedrijf zonder mens aan het roer: in de Amerikaanse staat Delaware is dat geen sciencefiction meer, maar een concreet plan. De staat wil een nieuwe rechtsvorm testen, de Artificial Intelligence Company (AIC), waarbij een AI-agent het dagelijkse bestuur voert. Het voorstel ligt nu onder vuur in Washington, meldt Ars Technica.

Hoe een AI-bedrijf zou werken

Het plan komt van Charuni Patibanda-Sanchez, Secretary of State van Delaware, die het in juli samen met John Nay, oprichter van het juridische AI-bedrijf Norm Ai, in Fortune uiteenzette. Norm Ai ontwikkelt het kader voor bedrijven die meedoen, in een samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven. De hoofdlijnen:

  • Een AI-agent leidt het bedrijf. Op aanwijzing van die agent kan het bedrijf eigendom hebben, verplichtingen aangaan en procederen.
  • Elk AI-bedrijf heeft één eigenaar, een persoon of organisatie, die moet zorgen dat er genoeg kapitaal in zit. Die eigenaar is in principe niet aansprakelijk voor de schulden, behalve bij te weinig kapitaal, fraude of opzettelijke wetsovertreding.
  • Het bedrijf moet een logboek van zijn activiteiten bijhouden.
  • AI-bedrijven mogen alleen bestaan binnen een proeftuin van 30 maanden. Een commissie met onder meer de procureur-generaal en de hoogste rechter van Delaware beslist wie mag meedoen. Bankieren is uitgesloten.
  • Deelnemers moeten klanten en partners vertellen dat ze een testbedrijf zijn en dat de staat hen niet aanbeveelt. De overheid kan een AI-bedrijf schorsen of laten ontbinden.

Volgens Patibanda-Sanchez maakt die proeftuin het mogelijk om agents "in het daglicht en onder toezicht" handel te laten drijven, met een noodknop. De proef moet het staatsparlement genoeg ervaring opleveren om later een echte wet te schrijven. Gouverneur Matt Meyer steunt het idee sinds ondernemer Mark Cuban in april voorstelde dat staten iedereen een bedrijf laten oprichten via een AI-agent.

Kritiek: een schild voor de eigenaren

Republikein James Comer, voorzitter van de toezichtscommissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, vraagt de gouverneur nu om documenten over het plan. Hij vreest dat de constructie vooral grote AI-bedrijven en hun investeerders beschermt tegen aansprakelijkheid voor "roekeloze, schadelijke acties" van een AI. Volgens Comer krijgen de eigenaren een schild tegen schade aan zakenpartners, consumenten en het publiek die de AI veroorzaakt. Het kantoor van de gouverneur laat weten de brief te bestuderen.

Die vraag naar aansprakelijkheid is niet theoretisch. Agents gaan nu al hun eigen gang: Claude omzeilde onlangs ongevraagd een betaalmuur van de staat Georgia, en Microsoft noemt AI-agents al een risico van binnenuit.

Wat Delaware beslist, raakt veel bedrijven

Het plan is meer dan een lokaal experiment. Ongeveer twee derde van de Fortune 500-bedrijven staat ingeschreven in Delaware, vanwege de lage belasting en het voorspelbare ondernemingsrecht. In 2025 werden er volgens de staat ruim 334.000 nieuwe rechtspersonen opgericht. Wat daar wordt toegestaan, kan dus snel invloed hebben op het hele Amerikaanse bedrijfsleven.

In Europa bestaat zo'n rechtsvorm niet. De Europese AI-verordening gaat er juist van uit dat er altijd een aanbieder of gebruiker verantwoordelijk is voor wat een AI-systeem doet. Een bedrijfsvorm die de eigenaar achter de agent grotendeels buiten schot houdt, past slecht bij die gedachte.