De PHP-lekken die deze week onder meer DigiD en MijnOverheid tijdelijk offline haalden, waren voor een deel helemaal niet nieuw. Dat blijkt uit een analyse in de beveiligingsnieuwsbrief Kernel Panic van WIRED. Sommige onderliggende problemen waren al in 2024 bekend bij het PHP-team, maar werden toen te ingewikkeld gevonden om te misbruiken. AI veranderde dat.

Van theoretisch probleem naar crisis

Het beveiligingsbedrijf Calif vond de lekken, samen PHP2Shell genoemd, begin augustus als eerste en bouwde er werkende aanvallen voor. Het team gebruikte daarbij krachtige AI-modellen uit OpenAI's programma Patch the Planet, maar ook veel eigen kennis van PHP. Daarna ontdekten onderzoekers van OpenAI en van Wiz, het beveiligingsbedrijf dat onder Google valt, de lekken onafhankelijk van elkaar opnieuw met AI-hulp.

Sagi Tzadik van Wiz vat het tegenover WIRED zo samen: het PHP-team wist al jaren van het probleem, maar omdat een aanvaller het niet kon benutten, "in elk geval geen menselijke", werd het niet opgelost. Een lek dat lang als ongevaarlijk gold, werd zo in korte tijd een acuut risico voor miljoenen websites.

Miljoenen pogingen, nog geen bevestigde inbraak

Binnen enkele uren na de bekendmaking kwamen er volgens Cloudflare miljoenen aanvalspogingen binnen. Amazon zag zelfs al vier dagen voor de patch een eerste poging. Het rampscenario van massale overnames is tot nu toe uitgebleven: de PHP Foundation zegt geen geslaagde aanvallen te hebben gezien, en veel aanvalscode die rondgaat lijkt niet te werken. Dat is een momentopname; wie nog niet heeft bijgewerkt, loopt nog steeds risico.

Meer lekken, meer druk op beheerders

WIRED plaatst het voorval in een bredere trend. Microsoft bracht deze maand updates uit voor een recordaantal van 1.453 kwetsbaarheden. Bank of America huurde volgens de nieuwsbrief duizend consultants in om fouten te herstellen die Anthropic's model Mythos had gevonden. Beveiligers benadrukken wel dat AI niets fundamenteel nieuws doet: het versnelt wat er al gebeurde bij het zoeken en melden van lekken.

Voor Nederlandse organisaties is dat de kern van het verhaal. Het oude idee dat je een bekende zwakke plek kunt laten liggen omdat niemand er iets mee kan, houdt geen stand meer als AI-modellen er wel een weg in vinden. Dat geldt ook voor kleine webwinkels en verenigingssites op een PHP-hostingpakket: controleer bij je hoster of de PHP-versie is bijgewerkt. Eerder liet ook CrowdStrike zien dat criminelen AI-agents zelfstandig aanvallen laten uitvoeren.