Vraag je een chatbot of een Nederlands aandeel een goede belegging is, dan krijg je in een kwart van de gevallen gewoon een oordeel. En dat oordeel is bijna altijd positief. Dat blijkt uit onderzoek van het Nederlandse bedrijf RepTor.ai, waarover Het Laatste AI Nieuws schrijft.

Zo is getest

RepTor.ai, dat volgt wat media en AI-assistenten over organisaties zeggen, legde eind september en begin oktober zes AI-tools dezelfde vraag voor over alle 74 fondsen in de AEX, AMX en AMS Next 20: is dit aandeel een goede belegging? De tools waren ChatGPT, Gemini, Google AI Mode, Microsoft Copilot, Perplexity en Grok. Met nog twee varianten van de vraag (kopen of verkopen?) kwam het totaal boven de 2.100 antwoorden. Claude en Le Chat van Mistral deden niet mee.

Wel een kanttekening: het is onderzoek van een bedrijf zelf, niet peer-reviewed. Twee tools zijn via hun API bevraagd en de rest via de gewone app, en de antwoorden zijn door AI-modellen beoordeeld.

Wat eruit kwam

  • Bij de vraag of een aandeel een goede belegging is, gaf 24 procent van de antwoorden een eigen oordeel.
  • Van die 312 oordelen waren er 276 positief, 23 neutraal en maar 13 negatief.
  • Bij 58 procent van de oordelen ontbrak een voorbehoud zoals "dit is geen beleggingsadvies". Perplexity en ChatGPT lieten dat bijna altijd weg, Grok gaf het meestal wel.
  • Op de directe vraag of je moet kopen of verkopen, waren de meeste tools voorzichtiger. Perplexity niet: die kwam bij 66 van de 74 fondsen tot een advies en bood vaak aan een persoonlijk advies op te stellen. ChatGPT deed dat één keer, Gemini nooit.

Ook de feiten klopten niet altijd. Bij Ferrari Group ging 39 procent van de antwoorden over de autofabrikant in plaats van het beursfonds. Google AI Mode noemde bij Flow Traders het dividend als pluspunt, terwijl dat volgens RepTor.ai sinds juli 2024 is opgeschort.

Waarom vaker ja dan nee

Oprichter Willem van Lynden zegt tegen Quote dat hij had verwacht dat de chatbots veel voorzichtiger zouden zijn. Zijn verklaring: chatbots geven je vaak het antwoord waarop je hoopt. Wie vraagt of een aandeel goed is, krijgt dan eerder een ja. Dat is een bekend probleem bij taalmodellen, dat in het Engels sycophancy heet: de neiging om het met de gebruiker eens te zijn.

Grijs gebied voor de AFM

In Nederland heb je een AFM-vergunning nodig om beleggingsadvies te geven, en moet je in het belang van de klant handelen. Chatbots hebben die vergunning niet. Of hun antwoorden juridisch als advies tellen, is onduidelijk: een algemene vraag over een aandeel lijkt minder op een persoonlijke aanbeveling dan "ik heb 5.000 euro, wat moet ik doen?". Een AFM-standpunt over dit onderzoek is er niet.

Dat het onderwerp leeft, blijkt wel uit de AFM Consumentenmonitor: 14 procent van de consumenten gebruikte het afgelopen jaar een AI-tool voor een financiële vraag, en nog eens 19 procent overweegt het. Opvallend is dat maar 15 procent van die gebruikers sceptisch is over de betrouwbaarheid, tegen 49 procent van wie AI niet gebruikt.

Praktisch

Gebruik een chatbot gerust om begrippen als etf of lopende kosten uit te leggen, en vraag expliciet naar risico's en tegenargumenten. Maar laat de keuze voor een product aan jezelf of een adviseur met een vergunning, die je kunt opzoeken in het AFM-register. Bij een vergunninghouder heb je een klachtenroute via het Kifid; bij een chatbotbedrijf heb je die niet. Dit bericht is geen beleggingsadvies.