David Durman, administratief medewerker aan de Universiteit van Kentucky, heeft van zijn werkgever toestemming gekregen om geen AI te gebruiken in zijn werk. Hij beriep zich op een vrijstelling om religieuze redenen, terwijl hij niet in een god gelooft. Durman is humanist, en volgens de American Humanist Association (AHA) is hij de eerste humanist die zo'n aanpassing op de werkvloer heeft gekregen. Dat meldt TechCrunch.

Waarom hij AI weigert

Durman ziet het humanisme als een verzameling overtuigingen over welzijn en ontplooiing van mensen, voor jezelf en voor anderen. Volgens hem word je een moreel mens door je eigen verstand actief te gebruiken. Als AI dat denkwerk overneemt, tast dat volgens hem dat vermogen aan. In een verklaring van de AHA noemt hij ook andere bezwaren: AI zou mensen hun inkomen kosten, slecht zijn voor het milieu en menselijke creativiteit verdringen en zelfs stelen.

Op dit moment hoeft Durman in zijn functie, waarin hij onderzoekers helpt met subsidieaanvragen, geen AI te gebruiken. Collega's en leidinggevenden raden het wel aan. Hij vroeg de vrijstelling daarom alvast aan, voor het geval de aanbeveling ooit een verplichting wordt.

Universiteit: per geval bekeken

Een woordvoerder van de universiteit zegt dat verzoeken om aanpassingen op grond van geloof per persoon worden beoordeeld, met oog voor de taken in de functie. In dit geval kon Durman zijn kernwerk ook zonder AI blijven doen. De universiteit houdt wel een slag om de arm: als technologie en taken veranderen, kan de afspraak opnieuw worden bekeken.

Durman liet zich inspireren door Erin Maus, een softwareontwikkelaar en unitarisch universalist die eerder een vergelijkbare vrijstelling kreeg. Dat geval is opvallender, want programmeren zonder AI-hulp wordt in de softwarewereld steeds zeldzamer.

Gewetensbezwaar tegen AI groeit

De zaak past in een bredere beweging. Paus Leo XIV noemde AI eerder een bedreiging voor de menselijke waardigheid, en de AHA wil nu laten zien dat ook mensen zonder religie zich op dezelfde bescherming kunnen beroepen. Tegelijk duwen steeds meer werkgevers hun personeel richting AI-tools, zoals te zien is bij Microsoft, dat 60.000 mensen een vertrekregeling aanbiedt terwijl het miljarden in AI steekt.

In Nederland is de vraag nog niet getest, maar de juridische basis bestaat. De Algemene wet gelijke behandeling beschermt niet alleen godsdienst, maar ook levensovertuiging, en het humanisme wordt daar traditioneel toe gerekend. Of een werkgever een medewerker daarom van AI-gebruik moet vrijstellen, hangt net als in Kentucky af van de functie: wie zijn werk ook zonder AI goed kan doen, staat sterker dan iemand voor wie AI de kern van de baan is geworden.