Ballonnen, spandoeken, lichtletters en een schaal donuts met de tekst "NOA IS HERE". Zo verwelkomde de Amerikaanse uitgeverij Macmillan in januari 2024 een nieuwe collega op het hoofdkantoor in Manhattan: een AI-chatbot. Dat vertellen meerdere (oud-)medewerkers aan WIRED. Ruim anderhalf jaar later was de assistent alweer weg.
Een assistent die "No Ordinary Assistant" heette
NOA stond voor No Ordinary Assistant. Juist die naam viel slecht bij de menselijke assistenten van de uitgeverij, die hem volgens medewerkers beledigend vonden. De chatbot was gemaakt door het Duitse softwarebedrijf Chaptr, dat gesteund wordt door Holtzbrinck, het moederbedrijf van Macmillan. In een interne mail beloofde de uitgeverij dat medewerkers er vertrouwelijke informatie in konden stoppen zonder dat die bij derden terechtkwam.
Medewerkers moesten NOA gebruiken voor mails, wervende teksten, marktonderzoek en het bedenken van ideeën. Van manuscripten van auteurs mochten ze volgens meerdere bronnen maar "een percentage" in de chatbot plakken. Later in 2024 kregen ze zelfs een kant-en-klare prompt om hun doelen voor het functioneringsgesprek door NOA te laten schrijven. Tijdens de trainingen werd wel gewaarschuwd dat de assistent dingen kon verzinnen en dat mensen alles moesten nalopen.
"Niemand gebruikte het"
Het oordeel van de werkvloer is hard. "Het was verschrikkelijk en niemand gebruikte het," zegt een medewerker. In oktober 2025 meldde een bedrijfsbrede mail dat Chaptr NOA zou stopzetten. Sindsdien probeert de leiding volgens medewerkers Google Gemini in het uitgeefproces te krijgen. Een redacteur noemt de beoordelingen die Gemini maakte van brieven van literair agenten "nutteloos".
WIRED noemt de geïnterviewde medewerkers en schrijvers niet bij naam, omdat zij vrezen voor hun carrière. Volgens het blad zeggen ook bestsellerauteurs dat AI hun verhouding met de grote Amerikaanse uitgeverijen onder druk zet. Een inhoudelijke reactie van Macmillan of Chaptr staat niet in het deel van het verhaal dat wij konden lezen.
Bekend patroon in de boekenwereld
Het verhaal past in een bredere worsteling van de boekenbranche met AI. Uitgevers willen sneller en goedkoper werken, terwijl schrijvers en redacteuren vrezen dat hun vak wordt uitgehold. In Frankrijk beloont een nieuwe literatuurprijs juist romans die openlijk met AI zijn geschreven, en de erven van Elvis Presley slepen Anthropic voor de rechter om het gebruik van songteksten.
Het voorbeeld laat vooral zien wat veel organisaties, ook in Nederland, nu meemaken. Een AI-tool feestelijk uitrollen is makkelijk; zorgen dat medewerkers er echt beter van worden, blijkt een stuk lastiger. Het kabinet waarschuwde deze week nog dat je de effecten van AI niet moet overschatten.
