Jongeren zijn beter dan ouderen in het herkennen van beelden die door AI zijn gemaakt. Maar als het om chatbots gaat, trappen alle leeftijden in dezelfde valkuil: een lang en gedetailleerd antwoord lijkt al snel een juist antwoord. Dat blijkt uit Mediawijzer, een onderzoek van de Arteveldehogeschool in Gent onder 4.456 Vlamingen tussen 16 en 98 jaar.

Groot verschil tussen generaties

In de test kregen deelnemers onder meer een AI-beeld te zien. Van de 16- tot 30-jarigen herkende 81 procent dat het beeld kunstmatig was gemaakt. Over alle leeftijden samen was dat 52 procent. De onderzoekers waarschuwen wel dat dit om één herkenningstaak gaat: het zegt niets over hoeveel deepfakes iemand in het dagelijks leven zou doorzien.

Ook bij sociale media lopen jongeren voor. Bijna twee op de drie weten hoe ze het algoritme van een platform kunnen bijsturen, bijvoorbeeld door hun voorkeuren aan te passen. Bij 47- tot 61-jarigen weet ongeveer een kwart dat, bij 62- tot 80-jarigen minder dan een op de vijf.

Lang antwoord, dus goed antwoord?

Bij chatbots is het beeld minder rooskleurig, en dan voor iedereen. 57 procent van de deelnemers denkt dat een uitgebreid AI-antwoord waarschijnlijker klopt, of weet het niet. En 42 procent denkt dat AI kan denken zoals een mens. De onderzoekers maken daarom onderscheid tussen AI gebruiken en AI begrijpen: wie dagelijks met een chatbot werkt, kan nog steeds slecht inschatten hoe betrouwbaar de antwoorden zijn.

Dat sluit aan bij onze recente Tip van de week om de AI juist toestemming te geven om "weet ik niet" te zeggen: lengte en zelfverzekerdheid zeggen weinig over juistheid.

Phishing gaat goed, verborgen reclame niet

  • 87 procent herkent een phishingmail tussen gewone werkmails.
  • 95 procent merkt wanneer een boodschap iets probeert te verkopen.
  • Maar slechts 49 procent herkent native advertising: reclame die eruitziet als gewone redactionele inhoud.
  • Slechts 32 procent beseft dat je een influencer alleen al door herhaling betrouwbaarder gaat vinden.

Ook relevant voor Nederland

Het onderzoek is een eerste meting voor het Vlaamse Actieplan Veilig Online. Vlaams mediaminister Cieltje Van Achter wil de uitkomsten gebruiken om te bepalen waar burgers extra steun nodig hebben, en het kenniscentrum Mediawijs vertaalt de resultaten naar praktische hulp. Daarbij gaat het nadrukkelijk ook om volwassenen en ouderen, niet alleen om scholieren.

Voor Nederlandse organisaties is de les herkenbaar. Sinds februari 2025 verplicht de Europese AI-verordening bedrijven en instellingen die AI inzetten om te zorgen dat hun medewerkers voldoende AI-geletterd zijn. Het Vlaamse onderzoek laat zien waar die kennis het vaakst tekortschiet: niet bij het bedienen van de tool, maar bij het kritisch beoordelen van wat eruit komt.

Het onderzoek liep van mei tot en met augustus 2026 via een online vragenlijst met echte mediavoorbeelden, aangevuld met focusgroepen. De steekproef is representatief naar leeftijd en gender; hoger opgeleiden zijn licht oververtegenwoordigd.